تعداد بازديد: 353
گفتگو

انسانی که به خدا توکل می کند و همواره از او مدد می جوید ، احساس خوشبختی را به زیبایی تجربه کند.
کارشناسان مسائل روانشناسی و اجتماعی ، مثبت اندیشی را یکی از ابزار مهم دستیابی به خوشبختی اسان می دانند و بر این باورند که احساس آرامش بزرگترین موهبت الهی و برترین سرمایه حیات آدمی است، و خوشبخت کسی است که مثبت می اندیشد، به سیاهی ها و زشتیها ی زندگی انگشت نمی گذارد و در میان تاریکیها و سیاهی ها ، روزنه سفید و افقهای بلند را میبیند.
دکتر غلامعلی افروز ، استاد و رئیس دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، در گفت و گو با ((دلتای مثبت)) با بیان اینکه خوشبخت ، مثبت اندیش و اهل عفو وگذشت است. از رفتارهای ناخوشایند و نا ملایمتهای اطرافیان به راحتی می گذرد و هرگز در اندرون خویش بذر سیاه کینه را نمی پروارند ، گوید: خوشبخت با امید زندگی می کند ، همیشه امیدوار و امید بخش و امید آفرین است و وجودش و سعی به پهنای هستی و اعتلایی به بلندای آسمانها دارد.
مثبت اندیشی و مثبت نگری 
وی همچنین با بیان فراز هایی از کتابش که تحت عنوان (( مبانی روانشناختی احساس آرامش و تجربه خوشبختی)) که از سوی انتشارات یسطرون چاپ شده و در اختیار علاقمندان قرار گرفته است
مثبت اندیشی مهم ترین گام در اضطراب زدایی و رسیدن به آرامش است. مثبت اندیشی یک هنر ارزشمند زندگی، پیشگیری از گمانه زنی های عجولانه و غیرمنطقی، خمیرمایه خویشتن داری، مقدمه لازم امیدآفرینی و درمان مؤثر نگرانی ها و پریشانی هاست.
در حقیقت همه انسان ها فطرتاً نیاز دارند در تعاملات بین فردی از معاشران خود انرژی مثبت و پویا دریافت نمایند. همه کوچک ترها و بزرگ ترها دوست می دارند همواره با نگاه مثبت به آن ها نگریسته شود و با کلام مثبت با آن ها سخن گفته شود. چرا که همه انسان ها دوست دارند شخصیت وجودشان مورد تائید و تکریم واقع گردیده و همه نزدیکان و معاشران ابعاد مثبت و قابل تائید رفتار و شخصیت آن ها را مورد توجه و تاکید قرار دهند.
به سخن دیگر، هیچ کس دوست نمی دارد که تمامی یا بخشی از شخصیت یک پارچه ایشان ولو به ظاهر به حق، مورد تکذیب و نقادی منفی گرانه واقع گردد؟ مثبت اندیشی یک هنر برتر اجتماعی و مقدمه لازم مطلوب اندیشی و امیدبخشی است.
از یک منظر دیگر انسان مثبت اندیش که با مثبت اندیشی و آرامش گری مستقیم و غیرمستقیم، خواسته و ناخواسته مؤثرترین گام را در تامین یا تقویت بهداشت روانی دیگران برمی دارد با اندیشه والا و گل واژه های آرامش بخش خلأهای عاطفی را ترمیم می نماید، همواره به دور از زبان آزارگرا، در اعتلای عزت نفس و تقویت احساس خود ارزشمندی دیگران تلاش می کند. چرا که انسان رشدیافته دل آرام مثبت اندیش نیک می داند که همه انسان ها، کودکان و بزرگسالان، در همه گستره جهان، براساس فطرت الهی محبت پذیرند و اخم گریز، تشویق طلبند و تنبیه ستیز، تکریم پذیرند و تحقیرگریز، دوست دار ترغیب هستند و گریزان از تهدید، طالب تأیید وجود هستند و نگران تکذیب.
و انسان های رشدیافته وآرامش گر می دانند که ریشه اصلی غالب کژروی های فردی و آسیب پذیری های اجتماعی کودکان و نوجوانان ناامنی درونی، خلأ عاطفی، و احساس بی مقداری و کم ارزشی است. اصلی ترین عامل مصونیت فرهنگی، مصونیت عاطفی با گل واژه های محبت و رفتار مستمر و پایدار کریمانه و شفیقانه و محبت آمیز، با تائید و تشویق و تکریم شخصیت کودکان در همه موقیت ها و شرایط مقدور و میسر خواهد بود. همین است که مولای متقیان امام علی (ع) می فرمایند: «هرکس شخصیت خویش را شریف بدارد از گناهان و لغزش ها مصون ماند.» یعنی با تائید و تکریم شخصیت کودکان و نوجوانان و تقویت احساس خودارزشمندی و کرامت شخصیت در ایشان و ایجاد امنیت درونی و مصونیت عاطفی از آسیب پذیری آن ها در برابر آفت های فرهنگی و اجتماعی پیش گیری نماییم. از همین رو همواره انسان های آرامش گر مثبت اندیش در تعاملات بین فردی و به ویژه در کلمات ارتباطی آغازین همواره سعی می نمایند که؛
به جای زبان تکذیب از زبان تایید بهره گیرند،
به جای زبان تهدید از زبان ترغیب استفاده کنند،
به جای زبان تحدید از زبان تسهیل سخن می گویند،
به جای زبان تبیه از زبان تشویق سود جویند،
و به جای زبان تحقیر از زبان تکریم مدد جویند.
بدیهی است همه مخاطبان دوست می دارند بیش تر با این قبیل انسان های مثبت اندیش و آرامش گر محشور باشند.
پیامبر خدا (ص) می فرمایند: مثبت اندیشی و خوش گمانی از زیباترین عبادت هاست.
مطلوب اندیشی و والانگری
دکتر افرود با بیان این که از جمله ویژگی های انسان های دل آرام و آرامش گر مطلوب اندیشی و والانگری است، می افزاید: انسان های رشدیافته و دل آرام که وجودشان بستر شکفتن و خلاقیت است همواره در موقعیت های مختلف وضع موجود را می بینند و به وضعیت مطلوب و مطلوب تر می اندیشند.
اندیشه به وضع مطلوب جهت های رشد و شکوفایی انسان را هموار می نماید و زمینه خلاقیت و نوآوری را در عرصه های مختلف فراهم می کند.
مطلوب اندیشی در حیات فردی و خانوادگی و اجتماعی انسان را از ایستایی و حصار روانی رها نموده و پویایی شخصیت را به ارمغان می آورد.
انسان های رشدیافته و دل آرام و آرامش گر و تعالی جو، همواره دوست می دارند به دور از دلبستگی نامعقول و عادت زدگی منفعلانه به شرایط موجود زندگی با مطلوب اندیشی در جهت رشد و شکوفایی وجود و اعتلای وضعیت حاضر گام بردارند. همسران مطلوب اندیش سعی می کنند با مطلوب اندیشی وضعیت روابط فی مابین را با گل واژه های محبت و نوازش عاطفی و روانی اعتلا بخشند.
امیدبخشتی و امیدآفرینی
به گفته دکتر افروز، از دیگر ویژگی های مطلوب انسان های آرامش گر امیدواری، امیدبخشی و امیدآفرینی است. امید به حیات انسان معنا می بخشد، امید به فردای بهتر، پویایی و تلاش انسان را مضاعف می نماید.
امید به رحمت الهی، بنیان ایمان انسان را تقویت نموده و مسیر مستقیم و حرکت هدفمند انسان را هموار  می نماید. انسان با امید زاده می شود، با امید زندگی می کند و با امید راحل سرای باقی می شود.
همه ما دوست داریم و بس امیدواریم که روزگاری را تجربه نماییم که در آن نه ظلمی باشد و نه ظالمی، نه جهلی باشد و نه جاهلی، نه جوری باشد و نه جابری، نه فسادی باشد و نه فاسدی، دوست داریم و امید داریم که هم گستره هستی پر از عدل باشد و عدالت، مملو از صفا باشد و صمیمیت، آکنده از درستی باشد و صداقت، پر از گذشت باشد و مرورت. و همه امید و انتظار آزادگان جهان بر این است که فرایند جهانی شدن تشنه حضور فرمانروای عادل عرشی است که صلح و عدالت راستین را بر زمینیان ارمغان آورد.
امیدبخشی و امیدآفرینی آرامش انسان را مضاعف می نماید و سرمایه وجود انسان را به گستره هستی وسعت می دهد و همواره سکوی تعالی شخصیت را مستدام می نماید. احساس ناامیدی روان انسان را پژمرده می کند و تارهای انگیزه های حیاتی را به تدریج تضعیف نموده و زمینه پریشانی فکری و افسردگی فراگیر را فراهم می نماید.
در سوره زمر آیه ۵۳ قرآن کریم آمده است: «از رحمت خداوند مهربان ناامید نشوید که خدا همه گناهان را می آمرزد، زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است.»
عفو و بخشایش گری
رئیس دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، در ادامه سخنانش می گوید: انسان های دل آرام و آرامش گر گنجینه ای از دل های پاک و پروسعتی دارند. ایشانف از اشتباهات و خطاهای دیگران به راحتی می گذرندو هرگز کینه ای به  دل نمی گیرند. چرا که دل پرکینه نمی تواند کعبه طواف باشد. دل پرکینه، صاحبش را دچار جمود فکری و پریشانی روانی می نماید. دل پرکینه مولد سلاح های مخرب و ویران گری می شود که تار و پور آن از عقده های روانی است.
ریشه های اصلی بسیاری از ویران گری ها، آدم ربایی ها، مردم آزادری ها، لجام گسیختگی ها و بی قیدی به ارزش ها و قتل های زنجیره ای را می توان در انباشتگی کینه ها و عقده های روانی جستجو نمود. کسانی که دل هایشان به جای هم دلی و همراهی، صفا و صمیمیت، انبار مهمات ویران گری از کینه و خشم و عقده و خصومت شده است.
امروزه «عفودرمانی» یکی از رویکردهای مهم و مؤثر در درمان شخصیت های آسیب دیده و مجرمان آسیب زا و خطرآفرین می باشد. در فرایند عفودرمانی از جمله برنامه های مورد نظر این است که فردی که وجودش پر از کینه و نفرت نسبت به شخص یا اشخاص خاص است، خواسته می شود با مرور ذهنی و نگاه دوباره به آنچه که در گذشته دور و نزدیک واقع گردیده و با این فرض که فکر و عمل اشخاص مورد نظر متأثر از برخی مشکلات و ناراحتی های شدید خانوادگی و غیره بوده است و نیت آزار او را نداشته اند به تدریج کینه ها و عقده های خود را تخلیه نماید و خود را از اسارت عقده های روانی‌ آزاد سازد.
 انسان های دل آرام و آرامش گر همواره سعی می کنند در برابر ناکامی ها و خطاها و واکنش های ناخوشایند دیگرانف به ویژه همسر، پدر، مادر، خواهر و برادر و نزدیکان و خویشان، همسایه ها و هم محلی ها و همشهری ها هرگز برآشفته نشده و با اندیشه و باور غنی و قوی از کلام و رفتار ناخوشایند آن ها با عفو و بخشش بگذرند و با ملاطفت و محبت و رفتار کریمانه پاسخ گویند. در اقیانوس وجود ایشان، نه کینه جای دارد و نه حسد، و نه جایی برای نگاهداری احساس رنجش از نزدیکان و یاران.
پیامبر خدا محمد مصطفی (ص) می فرمایند: «برترین نشانه ایمان و امنیت درون، صبوری و گذشت است.» و علی (ع) می فرمایند: «گذشت تاج برزگ منشی است.»
بی تکلفی و ساده زیستی
از سوی دیگر بی تکلفی و ساده زیستی از جمله ویژگی های انسان های رشدیافته و دل آرام است. تکلف همواره ناامنی درونی و حسار روانی به همراه دارد. تکلف با رودربایستی ها و ملاحظات غیر لازم اجتماعی همراه می گردد و کسی که به اسارت تکلف درمی آید به سادگی نمی تواند از این زندان روانی خلاصی یابد. تکلف مخل آرامش روان و آفت خلاقیت و نوآوری است. از جمله ویژگی های شخصیت انسان های رشدیافته و خلاق،‌ بی تکلفی و ساده زیستی است. چرا که تکلف یعنی مصر بودن برای متفاوت جلوه نمودن در مقابل دیگران، استفاده از لوازم تحریر ویژه، پوشیدن لباس های خاص، آراسته نمودن خانه با مبلمان و وسایل فوق العاده ولو با قرض و امانت برای ملاحظه دیگران و بالاخره خودآرایی پرزحمت و مدزدگی وجود آرام و آرامش طلب انسان را با حلقه های زنجیر تکلف های خرد و بزرگ محبوس می نماید. نواجوان یا جوانی که همواره اصرار دارد پیراهنش مارک فلان را داشته باشد و کفش هایش چنان باشد و شلوارش چنین و عینک خاصی را بر صورت داشته باشد، نمی تواند در فراز و نشیب زندگی از امنیت خاطر و آرامش پایدار روانی برخوردار گردد. منش آرام و آرامش گر و بی تکلف و ساده انسان های رشدیافته و آ‌رامش بخش همیشه برای همگان دلپسند و مقبول و مطلوب است.
چرا که امواج پرلطافت و روحانیت آرامش بخش و معنویت صاحبان شخصیت آرام و بی تکلف و راحت آنقدر مطلوب و نوازش گر روان است که انسان می خواهد همواره با ایشان محشور و مانوس باشد.
گشاده رویی و تکریم گری و حرمت گذاری
دکتر افروز سپس با بیان این که گشاده رویی نشانی از دل آرامی و دل آرامی حکایتی از خداجویی و خداپرستی است، می گوید: انسان های دل آرام و ‌آرامش گر همواره با گشاده رویی با دیگران مراوده دارند و از ترشرویی و اخم و عبوس بودن مبرا هستند. انسان های دل آرام و ‌آرامش گر و چهره گشاده همیشه با ظاهر و کلام و رفتار، تقدم سلام دارند و در احترام و تکریم دیگران، کوچک ترها و بزرگ ترها از هیچ کوششی دریغ نمی ورزند. دیگران را همیشه به نیکی یاد می کنند و به زیبایی و تکریم نام آن ها را بر زبان آورده و خطاب می کنند و از استقبال و مشایعت از نزدیکان و دوستان و مهمانان غافل نمی شوند.
گشاده رویی خود یک موهبت الهی است. گشاده رویی سرمایه ارزشمند انسان های وارسته و آرام و آرمش گر است. گشاده رویی آهن ربای ذرات اکسیر محبت، بستر تالیف قلوب آرامش گر دل های ناآرام است.
مولای متقیان علی (ع) می فرمایند: «گشاده رویی شیوه آ‌زادمردان است و گشاده رو باشید که گشاده رویی کمند محبت است.» همچنین علی (ع) می فرمایند: «گشاده رویی سرآغاز نیکوکاری است.»
خیرخواهی و خیرآفرینی
دکتر افروز با تاکید بر این که انسان هی دل آرام و آرامش گر، همواره با نگاه خیرخواهانه و اندیشه و کلام خیرورزانه از خیرخواهی و خیر‌آفرینی غافل نمی شوند، می افزاید: انسان های آرامش گر، همیشه مبلغ و مروج اندیشه های خیرخواهانه و خیرآفرین هستند. این قبیل انسان های دل آرام و آرامش بخش علاوه بر آن که خود در حد بضاعت فکری و کلامی و تمکن مالی خیر بوده و در امور خیر فعالیت می نمایند و در کارهای خیر و ماندگار پیش قدم بوده و با همه وجود تلاش می کنند تا با اندیشه گسترش خیرآفرینی و فراهم کردن فرصت مناسب برای خیررسانی توسط دیگران از همه عزت و کرامت شخصیت خویش بهره گیرند.
علی (ع) می فرمایند: «رسیدن به آرامش و سعادت با تلاش در کارهای خیر و فعالیت های خالصانه مقدور و میسور خواهد بود.»
انسان های آرام و رشدیافته و آرامش گر همچنین همواره تلاش می کنند در ایجاد صلح و صفا بین خانواده ها و نزدیکان و آشنایان و به ویژه تالیف قلوب بین همسران از هیچ کوششی فروگذار نباشند، چرا که تالیف قلوب، نزدیک کردن دل ها به همدیگر و ایجاد صلح و صفای پایدار در بین زوجین و اعضای خانواده و خواهران  و برادران دینی و دوستان و آشنایان از ارزشمندترین عبادات محسوب می گردد.
علاوه بر آن انسان های آرامش گر و شاکر خالق هستی، همواره قدردان زحمات و محبت دیگران بوده به دور از ذره ای غرور و تکبر و خودمحوری، سپاس و تشکر خود را تقدیم شان می نمایند. به طور کلی انسان هایی که شاکله شخصیت ایشان به زبان تشکر و قدرشناسی مزین است، از تواضع و خشوع بیشتری برخوردارند. همسرانی که همواره در پی هر بهانه کوچکی از زحمات و الطاف یکدیگر تشکر و قدردانی می کنند، فرزندانی متواضع، تمکین پذیر و با محبت پرورش می دهند. انسان های دل آرام و آرامش گر، همیشه به دور از اندیشه های طلب کارانه و رفتار پرتوقع، و رها از زبان گله و منت و غیبت مراتب تشکر قلبی و سپاس صمیمانه خود را تقدیم همراهان و معاشران و مخاطبان خود می نمایند.
صداقت و صراحت
به گفته استاد روان شناسی و علوم تربیتی، بهره مندی از صداقت دل و صراحت بیان از دیگر ویژگی های شخصیت ارزشمند انسان رشدیافته و آرامش گر است. انسان های دل آرام و آرامش گر اجازه نمی دهند ذره ای  از آفت نفاق و دورنگی دروغ و بی صداقتی در وجودشان بارور شود.
چرا که دروغ و نفاق ویگران گر ایمان و آفت آرامش روان است. از همین رو انسان های آرامش گر همیشه و در همه حال با چهره ای گشاده و با سرمایه ای از صداقت و درستی، دل آرامی و‌‌آرامش، با صداقت و صراحت سخن می گویند و الحق سخن ایشان بهتر بر دل می نشیند چرا که از سویدای دل و از بستر صداقت ها برمی خیزد. انسان های دل آرام و آرامش گر، در موقعیت های مختلف و بدون ریا و تزویر، و رها از هرگونه مصلحت اندیشی شخصی و خودمحورانه، با همه صداقت و صراحت آن چه که «حق» است بر زبان جاری می کنند.
تلاش مداری و آفرینندگی
دکتر افروز در ادامه سخنانش اظهار می دارد: همه انسان های دل آرام و آرامش گر بر این باورند که با همراهان رفاقت و با خویشتن خویش رقابت.
آدم های آرامش گر همواره با نیت خالص و با همه بضاعت به تلاش خود و دیگران بها می دهند و نه به صرف نتیجه. اصولاً تلاش هدفمند و جهت دار صرف نظر از این که نتیجه تلاش چگونه خواهد بود بسیار ارزشمند و پراهمیت است.
از منظر ارزش های قرآنی و کلام عرشی ارزش انسان در تلاش است و بس. تلاشی متناسب و درخور بضاعت فکری و تمکن وجود. چرا که ما موظف به تلاش درخور هستیم و نه مکلف به اخذ نتیجه. نتایج قهری همه تلاش های تنها در درگاه عرشی خداوند قابل محاسبه و ارزیابی خواهد بود. انسا ن های تلاش مدار همواره از بیشترین امنیت خاطر و آ‌رامش درونی برخوردارند در حالی که آدم های نتیجه مدار و نمره گرا عموماً در اضطراب و ناامنی و دغدغه درونی بسر می برند و بالطبع به لحاظ عدم برخورداری از آرامش لازم ولو این که هوشی سرشار داشته باشند از موهبت خلاقیت و نوآوری بهره ای نمی برند.
توکل به خدا
دکتر افروز همچنین می گوید: همه انسان های دل آرام و آرامش گر به سرمایه ای از ایمان و آرامش در عرصه های مختلف زندگی تلاش می کنند و در سعی و تلاش هدفمند و جهت دار خود به خالق منان توکل می کنند و از خدا استعانت می طلبند. انسان های رشدیافته و دل آرام بر این باورند که والاترین عمل ها و برترین تلاش ها آن است که مخلصانه برای رضای خدا باشد و بس، چرا که پیامبر خدا حضرت محمد (ص) فرمودند: «الاعمال بالنیه» ارزش عمل ها و تلاش ها به نیت آن بستگی دارد. هنگامی که نیت برای رضای خداست، انسان در انجام هر عملی به خدا توکل می کند و لاغیر.
توکل به خدا، یعنی انجام هر کاری در نهایت قوت و قدرت و سپردن نتیجه امور به خالق منان.
توکل به خدا یعنی اعتماد به خدای علیم و بصیر و علی کل شی قدیر، توکل به خدا یعنی خدای منان را علیم و حکیم می دانیم و همه اندیشه و تلاش و نتایج حاصل از آن را بدو می سپاریم.
توکل به خدا یعنی خدای مهربان را در انجام هر امری و اثربخشی تلاش صادقانه و هدفمند خود قادر می دانیم و از او می خواهیم که آن چه مصلحت حیات دنیوی و اخروی ماست همان شود. توکل به خدای مهربان یعنی خدای علیم و بصیر، حکیم و قدیر و رحمان و رحیم را وکیل خود م ی نماییم. همه اراده و اندیشه و تلاش و آثار آنی و باقی تلاشمان را به او واگذار می نماییم تا به آ‌ن چه مصلحت الهی است نایل شویم.
از برجسته ترین ویژگی های انسان های رشدیافته و دل آرام توکل آن ها به خداست.  تلاشی که برای خدا باشد، حرکتی که در جهت رضای خدا باشد، معاداندیشی انسان را افزون می کند. لغوگریزی او را‌ آسان می نمایاند. و توکل به خدا بستر شکوفایی وجود را هموار نموده و روزنه نیل به سعادت و فلاح را می گشاید.
انسانی که به خدا توکل می کند و همواره از او مدد می جوید و در جهت رضای او گام برمی دارد همه قوت و قدرت عرشی را در نهان خود قرار داده و با دلی آ‌رام و رویی گشاده و منشی آ‌رامش بخش و آرامش گر زندگی می کند و همه احساس خوشبختی را به زیبایی تجربه می کند.
«و بر خدا توکل کن و همین بس که خداوند حافظ و مدافع انسان باشد.» سوره احزاب، آیه ۳

 

 



آخرين شماره:
مطالب برگزيده:
بازديد امروز:158
بازديد ديروز: 306
بازديد از ابتدا:89636